ALB

Rinia e Kosovës përmes Artit…të Pajtimit

Nga fillimi i Shkurtit deri në fund të Marsit 2021, njëzet individë të rinj të moshës nga 13 deri në 22 vjeç që i përkisnin komuniteteve Shqiptare, Rome dhe Serbe të morën pjesë në aktivitetin e projektit Youth Check In, në kuadër të projektit Koalicioni Kosovar për Pajtim i cili financohet nga Zyra e BE -së në Kosovë.

Shumë pjesëmarrës, nga komunitete të ndryshme të përkatësisë, portretizuan në mënyrën e tyre krijuese çështje të shumta – varfërinë dhe mjedisin mbi të gjitha – që ende vuajnë nga shoqëria kosovare në tërësi. Kjo jep një aluzion për ndjenjën e përbashkëtësisë dhe angazhimit qytetar që i bashkon ata pavarësisht përkatësisë së tyre në komunitet.

IMG_1109

Shkolla Pranverore Feministe 2021 – Pjesa e dytë

4-7 nëntor 2021

“Gratë e reja që ndërtojnë paqen” është motoja nën të cilën u zhvillua pjesa e dytë e Shkollës Pranverore Feministe 2021, duke mbledhur 18 vajza nga Kosova dhe Serbia nga data 4-7 nëntor 2021.

Nisur nga gjendja e stagnuar e procesit të dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, tensionet e krijuara së fundmi mes dy vendeve dhe ndikimi i madh që ka situata në jetën e përditshme të popullatës së të dy vendeve, si dhe efektin që e gjithë kjo ka në marrëdhëniet e tyre ndëretnike, iniciativat si Shkolla Pranverore Feministe, padyshim që luajnë një rol kyç në ndërtimin e një narrative pa shtrembërime politike në kuadër të tablosë më të madhe të ndërtimit të paqes mes qytetarëve të Kosovës dhe Serbisë.

Programi i Shkollës Pranverore Feministe është krijuar në atë mënyrë që përfshin trajnere dhe mysafire aktiviste dhe feministe, nga Kosova dhe Serbia, të cilët prezantojnë punën e tyre para vajzave pjesëmarrëse. Dhe programi i këtij viti nuk ishte përjashtim.

Gjatë katër ditëve të shkollës / seminarit tonë (joformal) që mblodhi së bashku të rejat nga Kosova dhe Serbia, ne trajtuam tema të ndryshme, duke i angazhuar pjesëmarrësit në proceset praktike të të mësuarit dhe duke eksploruar më shumë për veten, të ardhmen e tyre feministe dhe procesin e ndërtimit të paqes.

Nga ‘ligji dhe feminizmi’ tek ‘paqja dhe aktivizmi’ tek ‘drejtësia tranzicionale dhe pajtimi’ tek ‘kontributi i grave në paqe dhe siguri’ tek ‘lëvizja e grave që nga vitet 1990” tek ‘gratë alpiniste që thyejnë tabu’ tek ‘gratë në tryezën e bisedimeve në Kosovë’ ishin temat që pasuruan programin e pjesës së dytë të Shkollës Pranverore Feministe 2021.

Emrat e njohur të aktivisteve dhe përfaqësueseve të institucioneve, përfshirë Nasrin Pourghazian, Ariana Qosaj Mustafa, Valdete Idrizi, Kaltrina Shala, Donika Emini, Igballe Rogova, Mrika Nikçi dhe Jovana Radosavljevic ligjëruan për temat e lartpërmendura.

Krijimi i një mjedisi të sigurt për pjesëmarrëset për t’u shprehur dhe mundësa që ta bëjnë atë në gjuhën e tyre janë ndër parimet thelbësore të Shkollës Pranverore Feministe që sigurisht dolën në pah edhe këtë vit.

Më poshtë do të rendisim disa fjali të shkurtra të përgjigjeve vlerësuese të pyetjes “Cila është ndjenja me të cilën po e mbyllni Shkollën Pranverore Feministe?”:

“E frymëzuar, e fuqizuar dhe e dashur (nga të tjerat).” – Valëza

“Po largohem me më shumë njohuri për rëndësinë e historisë së grave dhe mezi pres të ndaj këtë njohuri.”- Drenueta

“Po largohem nga ky trajnim shumë e motivuar që të punoj edhe më shumë për gratë dhe vajzat.” – Jelena C.

“Nëse ndonjëherë harrojmë se sa të forta dhe të ditura jemi, ose për shkak të rrethanave në të cilat jetojmë ndonjëherë dekurajohemi, mendoj se trajnime si këto na kujtojnë shumë gjëra dhe na japin kurajo për të vazhduar.” – Saranda

Projekti “Gratë e Reja ndërtojnë Paqen në Kosovë dhe Serbi” zbatohet në bashkëpunim mes Artpolis – Qendra për Art dhe Komunitet dhe Qendrës Alternative të Vajzave (AGC), ndërsa mbështetet nga Bashkimi Evropian në Kosovë dhe fondacioni Kvinna till Kvinna.

artpolis #feministspringschool #kcr #azd

1-DSC_0633

Punëtoria dhe Shfaqja Forum Teatër “Rokada”

05.11.2021

Koalicioni i Kosovës për Pajtim – KCR me 29 -31 tetor, 2021 në Prizren ka organizuar punëtorinë e Forum Teatrit me të rinjtë/rejat nga komunitete të ndryshme të Kosovës. Kjo punëtori është një nga aktivitetet në kuadër të projektit 2018/404-549 “Transformimi i perceptimeve të konfliktuale përmes rritjes së angazhimit qytetar dhe të komunitetit në Kosovë”.

Punëtoria u mbajt nën mentorimin e Filip Pajiq, psikolog dhe regjisor amator i teatrit. Morën pjesë 15 të rinj (9 gra dhe 6 burra) nga komuniteti shqiptar dhe serb. Trajnimi u zhvillua me fokus në njohuritë teatrore, teknikat e teatrit dhe improvizimin.

Tema kryesore ishte bashkëpunimi i të rinjve. Si duhet të punojnë të rinjtë me njëri-tjetrin për të arritur një qëllim të përbashkët, të kuptojnë njëri-tjetrin, të thyejnë stereotipet dhe të mësojnë për dallimet si një proces pajtimi. Pjesëmarrësit/et iu përgjigjën shumë mirë trajnimit dhe angazhimi ishte në nivel të lartë

Si rezultat i trajnimit, pjesëmarrësit/et organizuan një shfaqje Forum Teatër i mbajtur më 5 nëntor në QEQ qendrën në Mitrovicën e Veriut.
Shfaqja fokusohet në stereotipet që mbizotërojnë në shoqërinë kosovare dhe se si këto stereotipa ndikojnë te të rinjtë.


Historia e katër të rinjve të cilët më parë kanë qenë në marrëdhënie të përziera, por të ndarë për shkak të dallimeve në origjinë dhe fe, ka qenë temë e shfaqjes dhe diskutimi që pasoi.

#aktiv #kcr #artpolis #hlck

0001

Dënim maksimal për Goran Stanishiqin për krime lufte në fshatrat Sllovi/Slovinje dhe Tërbovc/Trbovce

5.10.2021

Trupi gjykues i Departamentit Special të Gjykatës Themelore në Prishtinë (i kryesuar nga gjyqtari Valon Kurtaj1), në datën 05 tetor të vitit 2021, të pandehurin Goran Stanishiq e ka shpallur fajtor për krime lufte kundër popullatës civile dhe i ka shqiptuar dënim me burgosje prej njëzet (20) vitesh, i cili është edhe maksimumi i dënimit për këtë vepër penale, sipas Ligjit Penal të RSFJ-së, i cili është më i favorshëm në këtë rast.


Fondi për të Drejtën Humanitare Kosovë (FDHK) e ka monitoruar në mënyrë sistematike gjykimin kundër të akuzuarit Stanishiq. Në bazë të monitorimit të gjykimit, FDHK gjen se gjykimi ka qenë i drejtë dhe janë respektuar të drejtat e palëve në procedurë, përkundër vështirësive në organizimin e gjykimit për shkak të pandemisë COVID-19. Aktgjykimi është shpallur pas mbajtjes së 15 seancave gjyqësore, ku janë dëgjuar 22 dëshmitarë, në mesin e tyre edhe e dëmtuara A1.2
Në lidhje me provat e paraqitura gjatë shqyrtimit kryesorë disa dëshmitarë të prokurorisë e kanë identifikuar praninë e të pandehurit në vendin dhe kohën kur ka ndodhur dëbimi dhe vrasja e civilëve shqiptarë. Mirëpo deklaratat e disa dëshmitarëve okularë të dhëna në misionin e UNMIK-ut, dhe më pas tek Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës (PSRK) kanë pasur mospërputhje sa i përket pjesëmarrjes së të pandehurit Stanishiq në vrasjen e civilëve.


FDHK rezervohet që në këtë moment ta komentojë aktgjykimin dhe lartësinë e dënimit derisa ta merr aktgjykimin në formë të shkruar së bashku me arsyetimin e këtij vendimi. Me rastin e shpalljes së aktgjykimit, trupi gjykues nuk ka dhënë kurrfarë arsyetimi lidhur me vendimin e shpallur. Prandaj ka mbetur e panjohur se në cilat prova është mbështetur trupi gjykues kur e ka marrë vendimin

mbi dënimin e të pandehurit. Mungesa e arsyetimit të vendimit mbi dënimin është në kundërshtim me nenin 366, paragraf 2 të KPPRK-së. Ky nen parasheh që pas leximit publik të dispozitivit të aktgjykimit duhet të kumtohet shkurtimisht edhe arsyetimi i aktgjykimit, përkatësisht provat në të cilat është bazuar trupi gjykues. Po ashtu, është e domosdoshme që me këtë rast, gjykata të jep edhe arsyetim lidhur me rrethanat rënduese apo lehtësuese, të cilat kanë ndikuar që i akuzuari të shpallet fajtor dhe të dënohet me burgim maksimal.


Me datën 06 shkurt të vitit 2020, PSRK3 ka ngritur aktakuzë kundër Goran Stanishiqit, i cili akuzohet se në cilësinë e pjesëtarit të forcave policore rezerve të Ministrisë së Punëve të Brendshme të Republikës së Serbisë, gjatë periudhës 15 dhe 16 prill të vitit 1999, gjatë një sulmi të gjerë dhe sistematik të forcave ushtarake, paramilitare dhe policore serbe, kundër popullatës civile shqiptare në fshatrat Sllovi/Slovinje dhe Tërbovc/Trbovce të Komunës së Lipjanit/Lipjlan, në bashkëveprim me pjesëtarë të tjerë të këtij njësiti, mori pjesë në dëbimin e popullatës civile shqiptare, kryerjen e vrasjeve të 13 civilëve shqiptarë dhe plagosjen e A1.

Gjykata e shkallës së parë e ka shpallur fajtor për të gjitha pikat e aktakuzës.
Kundër këtij aktgjykimi palët kanë të drejtë ankese në Gjykatën e Apelit.

0001

‘Rastet për krimet e luftës pranë Gjykatave të Kosovës’

22.09.2021

FDHK publikon buletinin ‘Rastet për krimet e luftës pranë Gjykatave të Kosovës’ për periudhën kohore janar – qershor 2021.

Në këtë buletin gjeni informatat që lidhen me rastet për krimet e luftës që gjykohen pranë gjykatave të Kosovës së bashku me vërejtjet e FDHK-së.

Open-call-for-external-expert-KCR

OPEN CALL FOR EXTERNAL EXPERT

Midterm evaluation of an ongoing project
Project:

Transforming conflict perceptions through increased civic and community engagement in Kosovo

Period: 
January 2019 – June 2021

Date:
As soon as possible or latest 1st of October 2021

Background:


Kosovo Coalition for Reconciliation (KCR) was established in January 2019, by HLCK, Artpolis, NGO Aktiv and Documenta, through the support of the European Union Office in Kosovo with the project “Transforming conflicting perceptions through increased civic and community engagement in Kosovo”.

KCR seeks to contribute to overall improvement of ethnic relations in Kosovo and increase understanding and participation of grass-root community actors in initiatives fostering the reconciliation process in Kosovo. Through vigorous efforts in facilitation of respectful ethnic dialogue, promotion of cultural diversity values, increased opportunities for inter-ethnic cooperation in promotion of peace and tolerance and amplified inclusion women and youth groups in reconciliation process in Kosovo, KCR aspires to introduce genuine and sustainable changes in reconciliation dynamics in Kosovo. 

The selected expert/consultant will have to conduct a programmatic evaluation, which will autonomously measure overall progress of the project, assess the indicator fulfillment, collect and review quantitative and qualitative data to determine evidence of the project impact and suggest the changes/amendments that lead to better result delivery in the continuation of efforts. This will have to be done in close cooperation with the programme manager and the KCR members. 

After more than 2 years of work, the Coalition seeks to engage an external expert who will work closely with us to:

  • Carefully review the work of the KCR for the period of 1st of January 2019 – 30th of June 2021.
  • Prepare and conduct a midterm evaluation of the partnered organizations, based on meetings with HLCK, Artpolis, NGO Aktiv, the expert’s own research and feedback collected from stakeholders and discuss the findings with the organizations.
  • Explore and recommend which interventions are most appropriate at which level(s) to achieve the desired change.
  • Analyze which organizational capacities should be strengthened in order to improve the implementation and the results of the project.
  • Define all necessary adaptations for the future project design.
  • Deliver a final report on findings and recommendations for internal use for the KCR.

Qualifications:

  • No less than five (5) years of professional experience working in the civil-society sector in Kosovo and region.
  • Demonstrated familiarity with Transitional Justice and Dealing with the Past concepts and demonstrated experience in these field.
  • Past experience in evaluating projects.
  • Fluency in English and local languages.

Interested parties should submit the following documentation to office@hlc-kosovo.org no later than the 20th of September 2021:

  • A detailed curriculum vitae;
  • A letter of interest outlining the applicant’s interest in and qualifications for the position and examples of past similar work;
  • A proposed methodology and timeline for the completion of work;
  • A financial offer;

Deadline for questions and further clarifications for the open call is 13th of September 2021 via email. All questions and answers will be available for all applicants no later than 15th of September 20201 on the webpage of KCR.

Grupi 1 - foto 2

Gratë e reja në Kosovë e Serbi angazhohen në ndërtimin e paqes, kërkojnë pjesëmarrje në dialog

04.08.2021

Insjaderi.org; KultPlus.com; Alsat.mk

Gratë në Kosovë e Serbi kërkojnë të japin kontributin e tyre në dialogun bilateral, që ka nisur tash e dhjetë vjet, ashtu siç në përditshmëri kontribuojnë në komunitetet e tyre.

Një iniciativë me rëndësi të veçantë sa i përket këtij procesi ka nisur nga Qendra për Art dhe Komunitet – Artpolis nga Kosova dhe Qendra Alternative e Vajzave nga Serbia, të përkrahura nga Kvinna till Kvinna.

Këto dy organizata që merren me të drejtat e njeriut, në veçanti me të drejtat e grave, në disa takime online kanë bërë bashkë gra të reja nga Kosova e Serbia, për të diskutuar, propozuar e nxjerrë konkludime dhe rekomandime rreth procesit të dialogut e çfarë do të jetë roli i gruas brenda tij.  Me njohuri mbi feminizmin e të gatshme për ndërtimin e paqes këto gra të reja kanë qenë pjesë e gjashtë edicioneve të Shkollës Feministe Pranverore, që zë vend dy herë në vit në Kosovë e Serbi nën organizimin e Artpolis dhe Qendrës Alternative të Vajzave.

Njëra nga organizatoret A.K. thotë se nuk është me rëndësi orientimi politik, por e rëndësishme është që gratë e reja janë mbledhur për të shpalosur idetë e tyre për procesin e dialogut, për të përpiluar rekomandimet që do t’iu dorëzohen vendimmarrësve të ndryshëm.

“Ne si organizatë për të drejtat e grave ka vite që merremi me këtë çështje, por për fat të keq as Serbia as Kosova nuk kanë pasur ndonjë pikë diskutimi për këtë. Kështu që, ne jemi mbledhur këtu të diskutojmë mbi këto tema lirshëm dhe të paraqesim gjëra që nga ju propozohen dhe të dalim me një dokument që vlen për bisedime. Ndoshta ne nuk e dimë se çka përmbajnë saktë pikat e bisedimeve, por qëllimi ynë është që t’iu japim propozim për sa u përket të drejtës së grave në Serbi dhe Kosovë”, u shpreh ajo.

Mos transparenca është karakteristika e dialogut dhjetë vjeçar, sipas njërës prej pjesëmarrëseve, e cila shprehet se ky proces është paksa mistik, pasi nuk dinë shumë gjëra rreth tij e informacionet nga mediat lënë për të dëshiruar.

E një propozim interesant për dialogun me Serbinë erdhi pikërisht nga ajo, e cila deklaroi se pjesë e delegacionit serb duhet të jenë edhe serbët që jetojnë në Kosovë, duke theksuar se aty duhet të ketë edhe gra.

“Besoj që edhe serbët e Kosovës të përfshihen në dialog, mendoj se kjo qeveri ka interes për atë. Pse jo të mos jetë edhe një grua e komunitetit serb që jeton në Kosovë dhe është aktiviste politike”, u shpreh ajo.

Kurse menaxherja e projekteve në Artpolis, Venera Ismaili, tregoi se tashmë kjo organizatë ka marrë hapa konkretë që në delegacionin e Kosovës të përfshihen edhe gratë.

Ismaili deklaroi se e kanë përkrahjen e presidentes, Vjosa Osmani, që edhe gratë të përfshihen në dialogun Kosovë-Serbi, derisa theksoi se Artpolis ka krijuar një dokument si një kërkesë në formë proteste, drejtuar Ambasadës Norvegjeze, si mbështetëse teknike e këtij procesi, me ç’rast është kërkuar përfshirja e grave.

“Këtë letër e kemi përgatit për t’ia dërguar pastaj Ambasadës norvegjeze, si mbështetëse teknike në procesin e dialogut. Kjo letër pritet të përfshijë edhe organizata të tjera dhe do t’iu dërgohet institucioneve relevante për këtë çështje”, tha Ismaili, me ç’rast paralajmëroi se shumë shpejt do të bëhet publike e gjithë kjo.

“Nga ana e Kosovës, vajzat të gjitha janë të pajtimit që Kosova e Serbia duhet të pajtohen por duke mos u anashkaluar kërkimi për drejtësi, vrasjet, zhdukjet, përdhunimet (qoftë nga të dy palët). Të dyja palët pajtohen që nuk janë të informuar nga politikanët, por vetëm nga mediat të cilat informatat i marrin vetëm nga konteksti çka paraqitet në publik. Të dyja palët pajtohen që informimi duhet të jetë i drejtpërdrejtë, ndoshta direkt nga tavolina negociuse, sepse në këtë mënyrë mediat nuk shpërndajnë deziformata dhe nuk manipulojnë me publikun”, deklaroi Ismaili.

Në fund fare, të gjitha pjesëmarrëset dhanë nga një mendim të tyre në lidhje me këtë diskutim.

Aty u vu re nevoja që gratë të informohen sa më shumë për dialogun dhe ato të përfshihen në proces, pasi që, gjykimi i tyre nuk përfshin aspak nacionalitetin dhe inatet politike që këto dy shtete kanë ndër vite.

Këto diskutime janë realizuar në kuadër të aktivitetit “Gratë e reja për pjesëmarrje në ndërtimin e paqes”, që synon bashkimin e grave të reja të interesuara për të kontribuuar në politikat e paqes në rajon dhe krijimin e një dokumenti rekomandimesh me qëllim të kontributit në kulturën e paqes nga një perspektivë gjinore që mbështet forcimin e demokracisë në Kosovë dhe Serbi dhe ndërtimin e një dialogu përtej kufijve midis grave të reja aktiviste.

E gjithë kjo u mundësua nga Qendra Alternative e Vajzave nga Serbia dhe Qendra për Art dhe Komunitet – Artpolis, e përkrahur nga Kvinna till Kvinna.

Insjaderi.org: https://bit.ly/3fDEwGW

KultPlus.com: https://bit.ly/3s04mcV

Alsat.mk: https://bit.ly/3fCLAUc

Alb

Reagim

Prishtinë, 08.07.2021

Fondi për të Drejtën Humanitare Kosovë dhe Nisma e të Rinjve për të Drejtat e Njeriut Kosovë, shprehin shqetësim për situatën e krijuar me rastin e kthimit të znj. Dragica Gašić në qytetin e Gjakovës dhe në veçanti për veprimet ligjore të ndërmarra nga ana e Komunës së Gjakovës kundrejt saj.

Më 06 korrik 2021, Komuna e Gjakovës ka dorëzuar një padi në Gjykatën Themelore të Gjakovës, ku si objekt i kësaj padie ishte “kërkesa për anulimin e kontratës për dhënien me qira të banesës me kërkesë për masë të përkohshme.” Në të njejtën kohë, Komuna e Gjakovës ka kërkuar që të paditurës t’i caktohet një përfaqësues ligjor i përkohshëm, pasi që të njejtës nuk i dihet vendbanimi.
Ne konsiderojmë që një veprim i tillë është në kundërshtim me legjislacionin në fuqi dhe nuk është në frymën e Kushtetutës së Republikës së Kosovës, përkatësisht bie ndesh me nenin 156 të saj, me titull “Refugjatët dhe Personat e Zhvendosur brenda vendit”, ku thuhet se Republika e Kosovës promovon dhe lehtëson kthimin e sigurt dhe me dinjitet të refugjatëve dhe personave të zhvendosur brenda vendit dhe u ndihmon atyre për kthimin e pronave dhe posedimeve të tyre. Znj. Gašić posedon dokumentet e nevojshme, me të cilat ajo vërteton të drejtën e saj për shfrytëzim të pronës, e drejtë kjo e cila i është dhënë me vendimin e Agjencisë Kosovare për Krahasim dhe Verfikim të Pronës. Kjo Agjenci duke pasur për bazë kërkesën e znj. Gašić, më 9 qershor 2021 e kishte liruar banesën e saj duke e larguar familjen e cila kishte qenë aty, për ta mundësuar kthimin e znj. Gašić në atë banesë.

Duke pasur parasysh se veprimet e znj. Gašić kanë qenë konform procedurave për kthim, duke mos cënuar apo rrezikuar asnjë person tjetër, konsiderojmë se situata e krijuar si rezultat i ardhjes së saj dhe ndërmarrja e veprimeve ligjore, janë në kundërshtim me frymën demokratike dhe multietnike të shtetit të Republikës së Kosovës dhe nuk kontribuon në procesin e ballafaqimit me të kaluarën.

Prandaj i bëjmë thirrje autoriteteve lokale të Gjakovës që të veprojnë në përputhje me Kushtetutën e Republikës së Kosovës, duke e tërhequr padinë ndaj znj. Gašić, dhe duke ia lehtësuar kthimin dhe qëndrimin e saj në Gjakovë.

#kcr#hlck#yihr#artpolis#ngoAktiv

Milena P

Multietnicitet përmes institucioneve në Kosovë

Multietniciteti në Kosovë është një nga sfidat më të mëdha me të cilat ballafaqohet e gjithë popullsia e kësaj zone. Shtetësia multikulturore në Kosovë përbëhet, përveç komunitetit shqiptar, i cili përfaqëson shumicën, nga serbët dhe komunitetet e tjera jo-shumicë, të tilla si romë, egjiptianë, ashkali, turq dhe të tjerë. Në një shoqëri të tillë multietnike, është e rëndësishme të rregullohen marrëdhëniet brenda komuniteteve dhe të respektohen të drejtat e komuniteteve jo-shumicë të garantuara me Kushtetutën e Kosovës dhe ligje të caktuara, kështu që në bazë të parimit shumë demokratik të kësaj shoqërie, ushtrimi i të drejtave të të gjithë qytetarëve në Kosovë duhet të respektohet në mënyrë të barabartë.

Sfida më e madhe në një shoqëri të tillë është funksionimi i komunitetit shqiptar dhe serb, si dy popuj krejtësisht të ndryshëm, me marrëdhënie të shkatërruara thellë gjatë luftës së mëparshme dhe konflikteve të tjera politike, që ndajnë të njëjtin territor dhe jetojnë, bashkëpunojnë, dhe shpesh varen nga njëri-tjetri. Para së gjithash, diversiteti i tyre pasqyrohet në gjuhë, pastaj në kulturë, zakone dhe histori. Në shikim të parë, nuk duket se kanë ndonjë ngjashmëri, por pikërisht këta dy popuj të ndryshëm i bashkon diçka që përbën jetën e tyre dhe ekzistencën e tyre, dhe ky është i njëjti territor në të cilin jetojnë, të njëjtat qëllime që lidhen me të ardhmen në vendet ku ata jetojnë, dëshira për përparim dhe paqe dhe një jetë më të mirë. Këta dy popuj gjithashtu ndajnë atë nga e cila varet më së shumti ekzistenca e tyre, e kjo është puna, sepse duan të punojnë ose tashmë po punojnë të njëjtat punë, në të njëjtat institucione, dhe ndoshta pjesën më të madhe të ditës e kalojnë së bashku. Në këtë përditshmëri, mungesa e njohurive të gjuhës së këtyre popujve është një nga problemet më të mëdha dhe kushtet më të rëndësishme për një komunikim dhe bashkëpunim të suksesshëm. Popullsia më e re pothuajse nuk e ndien nevojën për njohjen e gjuhëve të komuniteteve, por edhe kulturën e popujve të ndryshëm. Për më tepër, ata shpesh janë armiqësorë ndaj zakoneve, kulturës dhe gjuhës së popujve të ndryshëm. Sidoqoftë, ajo që ka dhënë shpresë për përmirësimin e kësaj situate në Kosovë në vitet e fundit është pikërisht ndarja e punëve të njëjta dhe përmirësimi i aspektit ekonomik të qytetarëve. Pjesëtarët e komuniteteve të ndryshme që punojnë në të njëjtat punë kanë vetëm një qëllim, dhe ai është të bëjnë punën e tyre sa më mirë për ta mbajtur dhe për t’u paguar, nga çka edhe më së shumti varet cilësia e jetës së tyre. Për ta arritur atë, është e nevojshme që komunikimi dhe bashkëpunimi i tyre të jetë në nivelin më të lartë të mundshëm, dhe kjo do të thotë njohje me njëri tjetrin. Bashkëpunimi dhe puna e përbashkët i bën ata të afrohen me njëri-tjetrin dhe të njohin më mirë kulturën dhe historinë e popujve të ndryshëm. Nëse nuk do të ndërvepronin me njëri tjetrin, nuk do të ishin në gjendje të realizojnë asgjë nga këto dhe tejkalimi barrierave dhe paragjykimeve që ekzistojnë me vite do ishte i vështirë. Respektimi dhe vlerësimi i ndërsjellë është i nevojshëm për funksionimin normal, por gjithashtu është e nevojshme të krijohet hapësirë e mjaftueshme për të pranuar diversitetin. Prandaj, ndikimi i të gjitha niveleve të qeverisjes është i rëndësishëm, me qëllim të krijimit të një mjedisi të këndshëm për të gjitha komunitetet në Kosovë.

Integrimi, i cili ndodhi në institucione të caktuara në Kosovë, ndër të cilat gjyqësori është më i rëndësishmi, kontribuoi për të gjitha këto. Shumë të rinjve nga komuniteti serb, duke më përfshirë edhe mua, iu dha mundësia të punojnë ose të bëjnë praktikë në këto institucione, së bashku me kolegët që janë të kombësisë shqiptare. Në fillim, kishte shumë probleme rreth njohjes së gjuhëve dhe komunikimit të ndërsjellë, nuk ishte e mundur të bisedohej pa praninë e një përkthyesi ose kolegëve të tjerë që dinë gjuhën e një kombësie tjetër, por dëshira për të punuar dhe zhvillim personal ishte më e fortë sesa të gjitha pengesat. Duke marrë parasysh që punëtorët në këto institucione janë kryesisht njerëz të moshuar, njohja e gjuhës serbe ose shqipe nga punëtorë të caktuar që kanë qenë aty më parë, e bëri shumë më të lehtë për të rinjtë të njihen me njëri-tjetrin si dhe mundësoi komunikim të ndërsjellë. Kjo është pikërisht ajo që i motivoi të rinjtë të mësojnë më mirë gjuhën e një populli tjetër në punë dhe të njohin më mirë kulturën e tyre. Në fillim, shkruheshin fjalët e nevojshme për të lexuar dhe komunikuar, ndërsa më vonë këto fjalë bashkoheshin në fjali. Si punëtor në sistemin gjyqësor të Kosovës, më duhej ta zotëroja gjuhën shqipe sa më mirë që të bëja punën time në mënyrë më efikase, dhe gjithashtu doja të “thithja” përvojën e të gjithë kolegëve të mi sa më shumë që të ishte e mundur. Puna në një ambient të këndshëm është e nevojshëm për të arritur rezultatet më të mira në punë, dhe kjo do të thotë njohje më të mirë të njëri-tjetrit, përafrim me kulturën dhe zakonet e të dy popujve. Rëndësi të madhe ka edhe ndihmesa në punë për njëri tjetrin e cila mundëson bashkëpunim më të mirë dhe arritje të qëllimeve të dëshiruara. Gjatë viteve të mëparshme të punës së përbashkët, gjatë integrimit, përvojat e shumë njerëzve janë pozitive, ka progres në aspektin gjuhësor, kështu që shumë kolegë të mi kanë mësuar gjuhën dhe nuk kanë më nevojë për ndihmë në komunikim me punëtorët e kombësive të tjera; puna në segmente të caktuara bëhet më shpejt dhe në mënyrë më efikase, madje palët kanë më shumë besim në institucionet e integruara në Kosovë.

Të vetëdijshëm për faktin se ndajmë hapësirë, punojmë dhe kalojmë kohë së bashku, interesohemi më shumë për zakonet dhe kulturën e një populli tjetër, për njohje dhe respekt më të mirë reciprok. Jam dëshmitare e shembujve pozitivë edhe kur bëhet fjalë për festat fetare dhe respektim të dyanshëm të tyre, kultura tani njihet më mirë dhe dallimet pranohen. Përmes punës së përbashkët kemi arritur të gjejmë një mënyrë për të pranuar më mirë njëri-tjetrin dhe për t’i dhënë një mundësi marrëdhënieve tona. Kemi besim t’i drejtohemi njëri-tjetrit për ndihmë përtej jetës në punë, por puna paraqet bazën e marrëdhënies sonë, e cila na ka ndihmuar ta ndërtojmë atë më mirë.

Për shkak të gjithë kësaj, mendoj se puna na dha një mundësi të mirë për t’u takuar dhe nëse ka më shumë mundësi të tilla, shumica do ta ndjekin drejtimin e njëjtë, kështu që përveç përmirësimit të cilësisë së jetës do të ketë një mjedis më të këndshëm për funksionimin dhe shoqërimin reciprok në të ardhmen. Është një shoqëri për të cilën duhet të përpiqemi, sepse vetëm në kushte të tilla është e mundur të organizojmë më mirë jetën tonë, të takojmë njerëzit që jetojnë pranë nesh dhe të punojnë së bashku për të ndihmuar njëri-tjetrin në ndërtimin e një jete më të mirë. Pikërisht, shoh një të ardhme të tillë – përmes hapjes së më shumë mundësive për punësim në një shoqëri multietnike, përfshirë integrimin e institucioneve të caktuara që ndodhi në Kosovë dhe që rezultoi në mundësi të mira, veçanërisht për të rinjtë por edhe qytetarët e moshuar të kësaj shoqërie.

Millena Petkoviq, juriste

Millena Petkoviq u lind më 1 qershor 1992 në Gjilan. Në studime juridike akademike u regjistrua në vitin 2011 në Universitetin e Prishtinës me seli të përkohshme në Mitrovicë dhe u diplomua në vitin 2016 me një mesatare të lartë. Që nga viti 2017 është aktive në gjyqësorin e integruar në Kosovë, dhe provimin e jurisprudencës në Prishtinë e kaloi në vitin 2019. Tani është e përfshirë në mënyrë aktive në luftën kundër dhunës në familje dhe bashkëpunon me sektorin joqeveritar.